historia Mrzeżyna von Malotki

Historia przedwojennego Mrzeżyna według  książki von Malotki "Geschichte des Ostseebades Deep" z 1925 r

Rozdział I Regamünde (Regoujście).

Rzeka Rega nie zawsze płynęła do Morza Bałtyckiego w miejscu, jakie znamy dzisiaj. Rzeka Rega, podobnie jak „Stara Rega” do dziś, płynęła przez jezioro Resko Przymorskie i wpadała do Morza Bałtyckiego przez swój północno-zachodni kraniec, w pobliżu dawnego miasta portowego Regoujście. W latach 1855 i 1857, a także później, silne wiatry północne na plaży, mniej więcej w połowie drogi między Treptower Deep (Mrzeżyno) i Kolberger Deep (Dźwirzyno), spychały i zmywały piasek do tego stopnia, że pod nim wyłaniały się pozostałości budowli. Niewątpliwie pochodziły one z miasta portowego, Rega lub Regoujście, znanego ze starych dokumentów. Miejsce to po raz pierwszy wspomniano w dokumencie księcia Warcisław II z 1250 roku, w którym nadał on „wieś nad Regą” i samą Regę wraz z „przyległym jeziorem Kamper See” klasztorowi Belbuck (Białoboki) w pobliżu Treptow (Trzebiatów). Ponadto dokument z 29 czerwca 1270 roku księcia Barnima I wspomina o sporze, w którym rycerz Przybysław odstąpił klasztorowi Belbuck kilka wsi i pasów granicznych wraz z sąsiednimi wioskami i wsią u ujścia rzeki Regi do morza słonego. Dzięki mediacji księcia osiągnięto ugodę satysfakcjonującą obie strony w tym sporze prawnym. W 1329 roku wieś „Rega” ponownie pojawia się wśród innych wsi klasztornych. Pierwsza wzmianka o porcie Regoujście jako takim pojawia się w dokumencie z 1287 roku, w którym książę Bogusław IV i opat Tybold z Białoboków potwierdzili prawo lubeckie dla miasta Treptow, a ponadto przyznali radnym i społeczności miasta bezpłatne użytkowanie portu „Regamünde” i że powinni mieć prawo do jego ulepszania i utrzymywania, tak jak służyłoby to ich dobru”. W 1306 roku książę Bogusław IV udzielił opatowi i klasztorowi klasztoru Białoboki oraz ich mieszkańcom Regoujścia zwolnienia z opłat na rzece Redze. Ponadto w 1309 roku książęta Otton I i Warcisław IV zadekretowali, że mieszkańcy Treptow u ujścia Regi powinni korzystać z prawa lubeckiego, a w 1322 roku Warcisław IV ostatecznie przyznał radnym Treptow nieograniczoną kontrolę nad portem Regamünde, pozwalając im rozwijać go i ulepszać według własnego uznania. Z roku 1354 pochodzi dokument książąt Bogusława V i Barnima IV dotyczący „Regamünde”. Od tego czasu minęło ponad 100 lat, zanim nazwa Regamünde została ponownie wspomniana. To, że miasto portowe Regamünde mimo wszystko istniało, nie ulega wątpliwości, co potwierdzają różne relacje; pewne jest jednak, że w 1457 roku stary port w Regamünde już przestał istnieć, a miasto Treptow było zajęte budową nowego portu. Nazwa „Regamünde” po raz pierwszy pojawia się w dokumencie wydanym przez biskupa Henninga w Cammin (Kamień Pomorski) w 1457 roku, w którym udziela on mieszkańcom Treptow pozwolenia na budowę portu na Regamünde i uczynienie go lepszym, niż uznają za najbardziej odpowiedni. Przywilej ten miał jednak charakter warunkowy: z chwilą uruchomienia promu w tym porcie, gospoda przewoźnika miała płacić kościołowi w Cammin 14 marek rocznie. Tak więc w 1457 roku stary port Regamünde już nie istniał; mieszkańcy Treptow zbudowali już nowy. Dalsze dokumenty z lat 1457, 1469, 1486 i 1499 również wspominają o budowie nowego portu i zmianach w prawie morskim, ale żaden z nich nie podaje przyczyn, które doprowadziły do konieczności opuszczenia starego portu w Regamünde. Dopiero rok 1555 dostarcza bardziej szczegółowych informacji. W tym czasie miasto Greifenberg (Gryfice) ponownie wszczęło spór prawny z Treptow z powodu zakłóceń w żegludze na Redze. W odpowiedzi na pozew, złożonej księciu Barnimowi X z Treptow, o losie portu napisano: „z powodu żeglugi handel zwiększył liczbę mieszkańców i liczbę budynków w Treptow. Ten rozwój i dobrobyt wzbudziły zazdrość sąsiednich miast Kolberg i Greifenberg, które teraz pragnęły, aby Treptow zostało zniszczone, zdewastowane i pozbawione wszelkich środków do życia. Mieszkańcy Kolbergu również podjęli działania pod pretekstem, że port Treptow ma ujście do słonego jeziora na dnie opactwa Cammin, i siłą zatopili port i kanał, czyniąc je bezużytecznymi i bezwartościowymi. Mieszkańcy Gryfic nie byli pozbawieni wrogich ambicji; zgłaszali bowiem roszczenia oparte na dawnych przywilejach, roszczenia obliczone na zniszczenie młyna w Treptow. Informacje te uzupełnia późniejszy raport rady Treptow dla księcia, w którym stwierdza się: „Żegluga rzeką i kanałem płynęła dawniej przez starą Regę wzdłuż jeziora Rega do słonego morza. Ten odpływ został później spiętrzony przez Kolberg z zazdrości i obecnie pokrywają go wysokie wydmy. Po tym czasie miasto Treptow, przy wsparciu opata z Białoboków, kazało wykopać obecny kanał na kilku akrach, wykonując długą i mozolną pracę, i musi go corocznie utrzymywać, ponosząc ogromne i niewiarygodne koszty”. Dokładna data tych wydarzeń nie jest znana, ale prawdopodobnie nastąpiło między 1445 a 1449 rokiem. Wieś Regamünde znalazła się w niezwykle niepewnej sytuacji z powodu blokady, jednak przetrwała w swoim pierwotnym miejscu przez kolejne dziesięciolecia, aż nagły, potężny sztorm zmusił mieszkańców do przesiedlenia. Przesiedleńcy osiedlili się w pobliskim, nowym kanale Treptower Tief i oczywiście zachowali całą swoją ziemię w nowym domu. znak, który do tej pory był jej własnością. Ponieważ Treptower Tief był najwyraźniej całkowicie niezamieszkany 12 marca 1499 roku, z wyjątkiem karczmarza. Jednocześnie do 14 stycznia 1538 roku był już zamieszkały od jakiegoś czasu, wydarzenie, które spowodowało przeniesienie, musiało nastąpić w międzyczasie. Nowy port początkowo nosił również nazwę Regamünde, ale nazwa „Treptower Tief” lub Treptower Deep wkrótce się utrwaliła, a pod koniec XVI wieku nazwa Regamünde całkowicie zanikła. Wszystkie doniesienia dotyczące miasta Regamünde pochodzące z połowy XVII wieku, pochodzą z historii miasta Treptow, spisanej po łacinie przez burmistrza Samuela Gadebuscha. W dziele tym Gadebusch wspomina również o porcie Regamünde i podaje o nim następującą informację: „Jeśli chodzi o wspomniany port, Regamünde znajdował się między obecnym a dawnym ujściem rzeki do morza. Regamünde zostało całkowicie zniszczone w poprzednim stuleciu przez nawałnicę. Jednak jego upadek przyspieszyła przede wszystkim opatrzność boska, ponieważ mieszkańcy nie szanowali Boga, uciekając się do przestępstw zamiast wznosić modlitwy dziękczynne i bijąc kijami często łowione tam śledzie. Regamünde, od którego port wziął swoją nazwę, było niegdyś samodzielnym miastem i liczyło około 300 mieszkańców, którzy byli współobywatelami Treptow i byli sądzeni według tych samych praw”. To ostatnie stwierdzenie opiera się jednak na błędnym tłumaczeniu starego łacińskiego dokumentu z roku 1309. Na mocy porozumienia zawartego między opatem Stanisławem z Belbuck a miastem Treptow w dniu św. Jerzego w 1499 roku, ustanowiono jurysdykcję w Regamünde. Chociaż porozumienie to odnosi się do nowego portu, te same przepisy niewątpliwie obowiązywały w starym Regamünde i były uregulowane w następujący sposób: 1. Jeśli mieszkańcy Treptow niezamieszkujący w Regamünde zostaną tam ukarani grzywną, grzywny pokrywa wyłącznie rada. 2. Jeśli poddani klasztoru Belbuck niezamieszkujący w Regamünde zostaną tam ukarani grzywną, grzywny pokrywa wyłącznie klasztor. 3. Jeśli mieszkańcy Regamünde, a także obcokrajowcy, zostaną tam ukarani grzywną, grzywną dzielą się klasztor i miasto. Po likwidacji klasztoru jego miejsce zajął urząd, a w 1560 r. długi, które Jürgen Blank, mieszkaniec Regamünde, musiał spłacić za dźgnięcie nożem syna swojego brata, został podzielony między radę miejską i urząd. W 1597 roku w Regamünde wciąż stała wieża, prawdopodobnie ostatnia pozostała część kościoła, której rozbiórka i wykorzystanie do budowy kościoła w Robe prawdopodobnie były planowane. Książę miał jednak wątpliwości co do wydania pozwolenia na rozbiórkę wieży, ponieważ znajdowała się ona blisko plaży, a marynarze używali jej jako znaku nawigacyjnego. Założenie i stwierdzenie, że nie tylko kamienie, ale także dzwony z kościoła w Regamünde miały zostać wykorzystane do budowy nowo wybudowanego kościoła wydaje się wątpliwe; w każdym razie nie ma na to żadnych dowodów w postaci dokumentów. Wspomniana umowa z 1499 roku wskazuje również, że poza karczmarzem w Treptower Tief nie mieszkał nikt inny, ale spodziewano się rychłego napływu nowych mieszkańców. Zatem przybycie mieszkańców wsi Regamünde było już wówczas przewidywane. W latach 1559 i 1560 książęcy urzędnicy używali zamiennie terminów „Treptower Tief” i „Regamünde” i wymieniali tam 19 karczmarzy, wśród których wymieniono burmistrza Clausa Kempe, Petera Tyesa Liegsa i Jürgena Blanka. Do 1587 roku w Treptower Tief osiedliło się już 24 karczmarzy, a liczba ta utrzymywała się na stałym poziomie przez stulecia, ponieważ w 1787r wspomina się również o 24 rybakach mieszkających w Ostdeep. Inni rybacy ze starego Regamünde osiedlili się w Kamp w tym samym okresie, aby kontynuować połowy na bogatym w ryby jeziorze Kamper See.