historia Mrzeżyna von Malotki rozdział 3

West Deep czyli zachodnia strona

Dokładnej daty i okoliczności powstania West Deep jako kolonii Ostdeep nie da się ostatecznie ustalić na podstawie dokumentacji. Przypuszcza się jednak, że od początku XVI wieku mieszkańcy Ostdeep i Kamp, rybacy i właściciele ziemscy, osiedlali się na lewym brzegu Regi, w pobliżu dworu Heidhof, po zawarciu małżeństw, próbując pozyskiwać środki do życia z ubogiej ziemi wokół swoich domów, a także z rybołówstwa. Pierwotnie pierwsze domy West Deep rozciągały się znacznie bliżej Morza Bałtyckiego niż obecnie, ale, podobnie jak domy w Heidhof, również one były narażone na zasypanie przez ruchome wydmy. Z tego powodu około 1830 roku niektóre domy na północnym krańcu West Deep musiały zostać zburzone i odbudowane na południowym krańcu, na tzw. Stoppelbergu (Wzgórzu Ścierniskowym). Stopniowo West Deep rozrósł się do 23 małych gospodarstw. Ale w West Deep istniały również inne osiedla; obecne miejsce zamieszkania pierwszego mieszkańca, tj. budynek najbardziej wysunięty na północ, było kiedyś domem mieszkalnym miasta Greifenberg (Gryfice), w związku z czym jego późniejsi właściciele musieli płacić co roku dwa talary czynszu do skarbu państwa w Greifenbergu aż do ubiegłego stulecia. W należącym do państwa mieszkańcom West Deep przyznano różne prawa: prawo do wypasu bydła oraz pewne prawo do pozyskiwania drewna i torfu. West Deep miał ograniczoną liczbę 17 mieszkańców i był przedmiotem sporu z komisją leśną. Jednak w 1846 roku mieszkańcy West Deep wywalczyli prawo, zgodnie z którym każdy z 17 chałupników mógł rocznie wydobywać torf z powierzchni 1 pręta (16 metrów) w zamian za zapłatę 1 talara w ramach rekompensaty. Już w 1558 roku podejmowano próby warzenia soli z zasolonych wód gruntowych na plaży w pobliżu tzw. „Sülke”, prawdopodobnie Sülzhorst, ale rezultaty były nikłe i wkrótce eksperymenty porzucono. Prawdopodobnie wznowiono je później w innym miejscu, ponieważ około 1750 roku w pobliżu West Deep znajdowały się dwie studnie solne, z których solankę wydobywano przez odparowanie. Jednak ze względu na niską zawartość soli w tych studniach, a także wygodę i taniość pozyskiwania soli z Kolberg (Kołobrzeg), studnie popadły w ruinę i wkrótce zostały utracone przez co ich lokalizacja nie jest już znana. West Deep zawsze cierpiał z powodu geograficznego oddzielenia od East Deep, ponieważ ani nie do końca bezpieczny stary bród przez Regę, ani późniejszy prom dla wozów konnych, ani nowsza kładka dla pieszych zbudowana wyłącznie na sezon kąpielowy nie mogły w pełni zaradzić tej sytuacji. Główny ruch zawsze odbywał się, i tak jest do dziś, za pomocą łodzi i wpław. Jednak gdy zimą lód nie jest jeszcze wystarczająco gruby, West Deep jest całkowicie odcięty od reszty świata, a w przypadku ruchu wozów jest on ostatecznie zależny od długiej trasy lądowej przez Voigtshagen (Włodarka). Jednak ta trasa jest również uciążliwa, zwłaszcza że, z wyjątkiem leśniczówki, w West Deep nadal nie ma koni. Na szczęście takie niebezpieczne warunki lodowe zazwyczaj nie trwają długo i ludzie próbują sobie pomóc, przekraczając Regę, choć z dużym ryzykiem utraty życia, używając desek i tyczek. Od około 20 lat West Deep ma również telefon publiczny. Dzieci z West Deep były zmuszane do uczęszczania do szkoły w East Deep aż do jesieni 1875 roku, kiedy to władze utworzyły w West Deep szkołę specjalną. Początkowo szkoła mieściła się w domu wieśniaka Martina Blanka, a 34 uczniów uczyło się tam przy zwykłych stołach. Ponieważ znalezienie odpowiedniego lokum dla szkoły i zapewnienie wyżywienia dla nauczycieli okazało się niezwykle trudne, szkoła w West Deep musiała zostać ponownie połączona ze szkołą w East Deep. Ostatecznie rząd zgodził się na budowę oddzielnego budynku szkolnego, na który administracja leśna zapewniła działkę o powierzchni trzech akrów za 36 marek. Społeczność Deep miała jedynie zapewnić niezbędną siłę roboczą do budowy. Jednak dopiero jesienią 1882 roku budynek szkolny został ukończony i oddany do użytku. Pierwszy nauczyciel, Gauger, zmarł w 1883 roku; jego następcą został nauczyciel Bandoli, a po śmierci Bandoliego w 1889 roku stanowisko to powierzono wciąż urzędującemu i wysoko cenionemu nauczycielowi Berndtowi. W West Deep wciąż dominuje stary dolnosaksoński dom wiejski, z muru pruskiego i strzechą. Choć nie ma już prawdziwych wędzarni (moje: kurnych chat krytych strzechą bez komina), niektóre budynki wciąż zachowują ich dawny układ: duża, zazwyczaj podłużna hala, która nadal służy jako klepisko, z pomieszczeniami mieszkalnymi po obu stronach lub na końcu. W niektórych domach wciąż możemy podziwiać urokliwe, dawne wnętrza: długie półki wzdłuż dwóch ścian tuż pod sufitem, ozdobione pięknymi, starymi angielskimi talerzami fajansowymi, kubkami i garnkami. Znajdujemy również wiele pięknych, starych mebli, niektóre z nich to ręcznie robione stoły, krzesła, kredensy i skrzynie; w niektórych miejscach nawet pozostałości dawnych strojów, takie jak czepce i gorsety. Muzeum Treptow niedawno wyposażyło stary pokój rybaka z West Deep jako trwałą pamiątkę tej historii. Podobnie jak East Deep, West Deep również posiada system zaopatrzenia w wodę od początku tego stulecia. Kilka domów zazwyczaj tworzy spółdzielnię studni, a właściciele wspólnie zlecili wywiercenie studni artezyjskich o głębokości do 80 metrów. Z tych studni woda podnosi się pod naturalnym ciśnieniem i jest przesyłana rurociągami z domu do domu, aż po zasileniu kolejnego domu płynie dalej. Widok z West Deep na rzekę Rega, tętniącą życiem żaglówek, na Bramberg i most nad starą Regą jest cudownie piękny i pełen spokoju.